İzmir'de kurumsal web sitesi yaptırırken sorulacak sorular

Bir web sitesi teklifini değerlendirmenin zor yanı, karşılaştırılan şeylerin çoğu zaman aynı şey olmaması. Ege'de teklif toplayan işletmelerin masasında genellikle üç zarf oluyor: biri çok ucuz, biri çok pahalı, biri ortada. Üçü de "kurumsal web sitesi" yazıyor ama içerdikleri iş birbirinden hayli farklı. Aradaki farkı ortaya çıkaran şey pazarlık değil, doğru soru.

Aşağıdaki sorular teklif alma aşamasında, sözleşme imzalanmadan önce sorulmak üzere düzenlendi. Hepsinin ortak amacı aynı: iki yıl sonra ortaya çıkacak maliyeti bugünden görünür kılmak.

Site kimin adına açılıyor

En sık atlanan ve en pahalıya patlayan konu bu. Alan adı kimin adına kayıtlı, barındırma hesabı kimin e-postasıyla açıldı, yönetim paneline kim erişiyor. Manisa ve İzmir'de tedarikçi değiştirmek isteyip de alan adına ulaşamadığı için yeni siteyi başka bir adreste açmak zorunda kalan işletme az değil.

Sorulacak hali: alan adı doğrudan işletmenin adına mı kayıtlı olacak, kayıt paneline giriş bilgileri teslimde verilecek mi. Yanıt "biz hallediyoruz, siz uğraşmayın" ise sorun bir yıl sonra ortaya çıkar.

Teslimden sonra ne oluyor

Teklifi asıl büyüten kalem, siteyi yapmak değil sitenin yaşamaya devam etmesi. Yılda kaç kez içerik güncellemesi bu fiyata dahil, bir ürün eklemek kaç iş günü sürüyor, bozulduğunda kime yazılıyor. Bakımın kapsamı sözleşmede yazmıyorsa her küçük değişiklik ayrı bir tekliflik iş demektir.

Burada iki model var. Bazı firmalar sabit yıllık bakım ücreti alıyor ve içine belirli sayıda değişiklik koyuyor; bazıları teslim sonrası saat başı çalışıyor. İkisi de savunulabilir, ama hangisinin geçerli olduğunu teslim gününde öğrenmek pahalıya geliyor.

Siteyi kim yapıyor, hangi grupta

Site yapan tarafın kim olduğu, fiyat kadar belirleyici. Sahada kabaca üç tip sağlayıcı görülüyor: yalnızca tasarım işi yapan ajanslar; iş yazılımı satan bayiler — Logo, Mikro ya da Paraşüt bayiliği olan firmaların bir kısmı yan hizmet olarak site de kuruyor; ve siteyi kendi yazılımıyla birlikte veren küçük yazılım evleri, Labyra bu üçüncü grupta sayılabilir. Üçüncü grubun getirisi, sitenin randevu ya da stok tarafına bağlanabilmesi. Kısıtı ise ekip küçüklüğü: iki üç kişilik yapıda geliştiricinin gündemi doluysa tek satırlık bir metin değişikliği bile sıraya giriyor, oysa ajans tarafında bu iş çoğu zaman aynı gün kapanıyor.

Hangi grubun doğru olduğu işin niteliğine bağlı. Sitenin görevi tanıtımdan ibaretse tasarım tarafı ağır basar. Sitenin arkasında sipariş, randevu ya da fiyat listesi varsa, o veriyi zaten tutan tarafla çalışmak bakım yükünü azaltıyor.

İçeriği kim yazıyor

Teklifin içinde "10 sayfa" yazıyorsa, o sayfaların metinlerini kimin yazacağı ayrıca sorulmalı. Çoğu teklifte metin işletmeden bekleniyor. İşletme de metni yetiştiremeyince site aylarca "yakında" ekranında bekliyor.

Fotoğraf tarafı da aynı. Stok fotoğrafla açılan bir üretici sitesi, kendi tesisinin fotoğrafıyla açılan siteye göre ziyaretçide belirgin biçimde daha az güven bırakıyor. Çekim teklifin içinde mi, dışında mı, kim organize ediyor.

Sonuç nasıl ölçülecek

"Site yaptırdık ama bir işe yaramadı" cümlesinin arkasında genellikle ölçüm eksikliği var. Sitenin işe yarayıp yaramadığı, telefon çalıp çalmamasına bakarak anlaşılmaz.

Baştan istenmesi gereken üç şey: ziyaretçi ölçümünün kurulması ve panele erişim verilmesi, formdan gelen taleplerin nereye düştüğünün yazılı olması, telefon tıklamalarının sayılması. Bunlar teslimin parçası olarak istenirse ek maliyet çıkarmaz; sonradan istenirse ayrı bir iş kalemi olur.

Site ne kadar hızlı açılıyor

Ege'deki müşteri trafiğinin ağırlığı mobilde. Masaüstünde iyi görünen ama telefonda üç saniyede açılmayan site, ziyaretçinin bir kısmını daha ilk ekranda kaybediyor.

Bunu teslimden önce ölçmenin yolu var: tedarikçiden mobil hız raporu istenir. Rapor rakam veriyorsa iyi, "hızlı olacak" diyorsa ölçüm yapılmamış demektir. Görsellerin sıkıştırılıp sıkıştırılmadığı, sayfa başına kaç yazı tipi yüklendiği bu raporda görünür.

Yarın başka bir dil eklenecek mi

İhracat yapan ya da yapmayı düşünen üretici için bu soru bugünden sorulmalı. İkinci dil sonradan eklenebilir, ama alt yapısı buna göre kurulmamış bir siteye ikinci dil eklemek çoğu zaman siteyi yeniden kurmakla aynı işi çıkarıyor.

Sorulacak hali: yapı çok dilli mi kurulacak, ikinci dil bugün eklenmeyecekse sonradan eklemenin maliyeti ne olur.

Teklifleri yan yana koymanın pratik yolu

Farklı tedarikçilerden gelen teklifleri karşılaştırmak için hepsini aynı beş satıra indirmek yeterli oluyor:

• Alan adı ve barındırma kimin adına
• Bakım kapsamı ve yıllık tutarı
• Metin ve fotoğrafın kimden çıkacağı
• Ölçüm kurulumunun dahil olup olmadığı
• Teslim sonrası destek süresi ve yanıt süresi

Bu beş satır doldurulduğunda ucuz teklifin neden ucuz olduğu genellikle kendiliğinden görünür hale geliyor. Çoğu durumda eksik olan tasarım değil, teslimden sonrasına dair hiçbir taahhüdün bulunmaması.

Teklif toplama aşamasındaki bir işletmenin bu yazıdan çıkarması gereken tek iş var: sözleşmeye oturmadan önce yukarıdaki soruları yazılı olarak sormak ve yanıtları da yazılı almak. Sözlü verilen taahhütlerin teslim gününde hatırlanma oranı düşük.