Ege'de soğuk zincir: sıcaklık takibinin işletmeye maliyeti ve getirisi

Ege'de soğuk zincir konuşulurken tartışma çoğu zaman aynı yerde takılıyor: "Termometre koyduk, sıcaklık tutuyor." Oysa soğuk zincirin kırıldığı yer genellikle aracın içi değil, aracın dışı. Depo rampasında bekleyen palet, ara aktarma merkezinde ikinci araca aktarılırken açık kalan kapı, teslimat noktasında müşteri imza atana kadar geçen on beş dakika. Bunların hiçbiri kasa içindeki sabit termometreye yansımıyor.

Bölgede yaş sebze-meyve, süt ürünü, su ürünleri ve dondurulmuş gıda dağıtan işletmelerin çoğu bu boşluğu biliyor. Bilmedikleri şey, kapatmanın ne kadara mal olacağı ve karşılığında ne kazanacakları.

Ölçüm seviyeleri ve gerçekte ne kanıtlıyorlar

Piyasada birbirinden çok farklı fiyat seviyelerinde çözümler var ve hepsi "sıcaklık takibi" adıyla satılıyor. Aralarındaki fark, maliyetten çok neyi kanıtladıkları.

Tek kullanımlık kimyasal indikatör etiketler en ucuz seçenek. Belirli bir sıcaklığın üzerine çıkıldığında rengi geri dönüşsüz olarak değişiyor. Ürünün bozulup bozulmadığı konusunda bir fikir veriyor, ama ne zaman, ne kadar süreyle, hangi noktada aşıldığını söylemiyor. Bir müşteriyle anlaşmazlık yaşandığında elinizde "etiket kırmızıya döndü" cümlesinden başka bir şey kalmıyor.

USB veri kaydediciler bir adım öteye geçiyor. Sevkiyat boyunca belirli aralıklarla kayıt tutuyor, sevkiyat sonunda bilgisayara takılıp grafik çıkarılıyor. Kanıt gücü yüksek, maliyeti makul. Zayıf tarafı geriye dönük olması: ürün bozulduktan sonra bunu öğreniyorsunuz.

Bluetooth kaydediciler aynı verinin telefonla okunmasını sağlıyor. Sürücü teslimat noktasında telefonu yaklaştırıp kaydı alıyor. Ara noktalarda görünürlük veriyor ama yine sürücünün okuma yapmasına bağlı.

Hücresel bağlantılı telemetri cihazları gerçek zamanlı çalışıyor. Sıcaklık eşiği aşıldığında merkeze uyarı düşüyor, birileri telefonla sürücüyü arayabiliyor. En pahalı seçenek ve tek seferlik donanım bedelinin yanında aylık hat aboneliği getiriyor. Buna karşılık soğuk zincir kırılmasını sonradan belgelemek yerine sırasında önleme imkânı tanıyor.

Hangi seviyede olursanız olun kalibrasyon konusu atlanmamalı. Sertifikasız bir sensörün ürettiği kayıt, bir uyuşmazlıkta karşı tarafın avukatının ilk hedefi oluyor.

Getiriyi hesaplamanın yolu tahminden değil, kendi kayıtlarınızdan geçiyor

Bu alanda dolaşan sektör ortalamalarına güvenmek yerine kendi rakamınızı çıkarmak çok daha sağlam bir zemin veriyor. Üç sayı yeterli.

Birincisi: geçen on iki ayda iade alınan, imha edilen ya da fiyat kırılarak elden çıkarılan ürünün toplam bedeli. Muhasebe kayıtlarında zaten var. Fire, imha, iade kalemleri.

İkincisi: bu tutarın içinde sıcaklıkla ilgili olduğunu düşündüğünüz pay. Burada net bir rakam çıkmayabilir, o yüzden sevkiyat sayısı üzerinden gitmek daha kolay. Geçen yıl kaç sevkiyatta müşteriden "ürün gelmiş ama durumu iyi değil" şikâyeti geldi? Bu sayının toplam sevkiyata oranı, gizli kaybınızın ölçüsü.

Üçüncüsü: bu şikâyetlerin ardından siparişi azaltan ya da tamamen kesen müşteri oldu mu? Kaybedilen bir zincir market rafı ya da bir toptancı hesabı, çoğu zaman imha edilen ürünün kendisinden büyük bir kalem.

Karşı tarafa da üç kalem yazılıyor: araç ya da kasa başına donanım bedeli çarpı araç sayısı, varsa aylık abonelik çarpı on iki, yıllık kalibrasyon ve kurulum işçiliği. Toplamı ilk yıl için çıkarın. İkinci yıldan itibaren donanım kalemi düşeceği için hesap kendiliğinden lehinize dönüyor.

İki tarafı yan yana koyduğunuzda karar genellikle netleşiyor. Yılda birkaç sevkiyatı tartışmalı geçen küçük bir dağıtıcı için veri kaydedici yeterli. Zincir markete çalışan, teslimat başına ceza maddesi olan sözleşmelerle ilerleyen bir işletme için gerçek zamanlı uyarı sisteminin bedeli genelde tek bir kesilmiş sevkiyat cezasının altında kalıyor.

Sistemin asıl faydası beklenmedik yerden geliyor

Sıcaklık verisi biriktikçe işletmeler çoğu zaman umdukları şeyi değil, başka bir şeyi buluyor. Kayıtlar genellikle sorunun aracın soğutma kapasitesinde değil, bekleme sürelerinde olduğunu gösteriyor. Sabah yüklemesinde rampada geçen süre, belirli bir müşterinin teslim alma yavaşlığı, öğle saatlerine denk gelen belirli bir rota.

Bunlar donanım almadan da düzeltilebilecek şeyler. Ama görünür olmadan düzeltilemiyorlar. Veri toplamanın asıl değeri burada: hangi aracın arızalı olduğunu değil, hangi alışkanlığın pahalı olduğunu gösteriyor.

Gıda taşımacılığında sıcaklık kayıt tutma yükümlülükleri ve saklama süreleri mevzuatla belirleniyor ve zaman zaman güncelleniyor. Bu yazıda bilinçli olarak eşik ve süre rakamı verilmedi. İşletmenizin faaliyet konusuna göre geçerli yükümlülüğü Tarım ve Orman Bakanlığı'nın güncel düzenlemelerinden ve gıda mühendisi ya da denetim danışmanınızdan doğrulayın.

Karar vermeden önce dört haftalık bir ölçüm yapın

Satın alma kararını vermeden önce yapılabilecek en ucuz şey, tek bir araçta dört hafta boyunca veri kaydedici çalıştırmak. Birkaç bin liralık bir cihazla, filonun tamamına yatırım yapmadan önce sorunun büyüklüğü ortaya çıkıyor.

Dört hafta sonunda elinizde iki şey oluyor: kaç sevkiyatta eşiğin aşıldığı ve aşımların hangi saatlerde yoğunlaştığı. İlki yatırımın gerekli olup olmadığını, ikincisi hangi seviyede yatırım gerektiğini söylüyor. Aşımlar yol boyunca dağınık çıkıyorsa sorun ekipmanda, belirli saatlerde kümeleniyorsa sorun operasyonda.

Bu ayrımı yapmadan alınan her sistem, çözmediği bir sorunun üstüne kurulmuş oluyor.